Dấu hiệu ung thư dạ dày: cái nào chờ được, cái nào phải đi khám ngay

Vấn đề của ung thư dạ dày không phải là bệnh không có triệu chứng, mà là các triệu chứng của nó giống hệt viêm loét dạ dày lành tính — thứ mà hàng triệu người Việt đang sống chung và tự mua thuốc uống mỗi ngày.

Vì vậy bài viết này không liệt kê dấu hiệu theo kiểu đánh số, mà chia chúng làm hai tầng: nhóm bắt buộc đi khám ngay và nhóm mơ hồ nhưng không được để kéo dài. Đó là cách phân loại có ích hơn khi bạn đang tự soi mình.

Tầng 1 — Dấu hiệu cảnh báo đỏ, đi khám ngay

Những biểu hiện dưới đây không có chỗ cho việc "theo dõi thêm vài tuần":

Nôn ra máu

Máu trong chất nôn cho thấy có tổn thương đang chảy máu trong đường tiêu hoá trên. Đây là tình huống cần tới cơ sở y tế ngay, không tự xử trí tại nhà.

Đi ngoài phân đen như hắc ín, hoặc phân có máu

Phân đen sẫm là dấu hiệu máu đã đi qua đường tiêu hoá và bị tiêu hoá một phần. Máu đỏ tươi hay đen tuỳ vị trí và mức độ tổn thương. Cả hai đều cần được khám và tìm nguyên nhân, không phải đợi hết tự nhiên.

Sụt cân nhanh và không giải thích được

Sụt cân rõ trong khi vẫn ăn uống như cũ, không kiêng khem, không tập luyện nhiều hơn. Với bệnh dạ dày, sụt cân là dấu hiệu đổi tính chất — nó gợi ý quá trình tiêu hoá và hấp thu đã bị ảnh hưởng thực sự.

Nôn kèm mùi lạ, hoặc nôn liên tục không đỡ

Buồn nôn thoáng qua sau bữa ăn nhiều dầu mỡ là chuyện khác. Nôn kéo dài, nôn tái đi tái lại là dấu hiệu cần được nội soi.

Tầng 2 — Dấu hiệu mơ hồ, nhưng đừng để kéo dài

Nhóm này rất hay bị bỏ qua vì chúng "chỉ hơi khó chịu":

Đau bụng vùng trên rốn kéo dài

Ban đầu chỉ thoáng qua, mờ nhạt. Điều cần chú ý là khi cơn đau trở nên thường xuyên, kèm cảm giác khó chịu âm ỉ hoặc đau nhói — chứ không phải mức độ đau tại một thời điểm.

Đầy bụng, khó tiêu dai dẳng

Cảm giác no rất nhanh dù chỉ ăn một lượng nhỏ, kèm đầy hơi kéo dài nhiều ngày. Đây là biểu hiện của việc thức ăn bị cản trở khi qua dạ dày.

Chán ăn kéo dài

Mất cảm giác ngon miệng liên tục nhiều tuần, không phải do stress hay do một đợt ốm cụ thể nào.

Mệt mỏi, kiệt sức không rõ lý do

Có thể do cơ thể không hấp thu đủ dinh dưỡng, hoặc do mất máu rỉ rả kéo dài gây thiếu máu. Đây là dấu hiệu người bệnh hay quy cho công việc và tuổi tác nhất.

Ba câu hỏi tự đặt để biết mình có cần đi nội soi

• Triệu chứng đã kéo dài quá vài tuần chưa?
• Đã dùng thuốc dạ dày thông thường mà không cải thiện chưa?
• Bạn trên 40 tuổi và đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng dạ dày?

Trả lời "có" cho bất kỳ câu nào là đủ lý do để đặt lịch nội soi. Nội soi dạ dày kèm sinh thiết là thăm dò duy nhất trả lời được câu hỏi bên trong đang xảy ra chuyện gì.

Vì sao không nên tự dùng thuốc dạ dày kéo dài

Các thuốc giảm tiết acid mua ngoài có thể làm dịu triệu chứng khá tốt trong một thời gian. Chính vì vậy chúng nguy hiểm theo một cách gián tiếp: cảm giác dễ chịu khiến người bệnh yên tâm và trì hoãn nội soi thêm hàng tháng, trong khi tổn thương bên dưới vẫn tiến triển.

Nguyên tắc an toàn: triệu chứng dạ dày cần dùng thuốc lặp lại nhiều đợt là triệu chứng cần được bác sĩ nhìn qua ống soi, không phải cần thêm một hộp thuốc nữa.

Nội soi có đáng sợ như bạn nghĩ không?

Rào cản lớn nhất khiến người bệnh trì hoãn không phải là chi phí mà là nỗi sợ nội soi. Có vài điều nên biết:

• Có lựa chọn gây mê — nhiều cơ sở thực hiện nội soi có gây mê, người bệnh ngủ trong suốt quá trình và không có cảm giác khó chịu.
• Thủ thuật diễn ra nhanh — phần soi thường chỉ mất ít phút; thời gian còn lại là chuẩn bị và theo dõi.
• Đây là thăm dò duy nhất vừa nhìn được vừa lấy được mẫu — chỉ kết quả giải phẫu bệnh từ mẫu sinh thiết mới khẳng định được bản chất tổn thương. Siêu âm hay xét nghiệm máu không thay thế được.
• Cần nhịn ăn trước theo hướng dẫn của cơ sở, và báo trước các thuốc đang dùng, đặc biệt là thuốc chống đông.

Nói cách khác: nỗi khó chịu vài phút đổi lấy câu trả lời chắc chắn cho một câu hỏi có thể thay đổi cả tiên lượng — đó là một trao đổi đáng làm.

Giảm nguy cơ bằng cách nào

Không có biện pháp nào bảo đảm tuyệt đối, nhưng nguy cơ giảm được rõ rệt nếu bạn:

• Hạn chế đồ chế biến sẵn, thực phẩm nhiều chất bảo quản, đồ muối chua và gia vị quá cay; tăng rau xanh, trái cây tươi và chất xơ.
• Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia — hai yếu tố nguy cơ hàng đầu.
• Kiểm soát căng thẳng kéo dài, ngủ đủ.
• Khám sức khoẻ định kỳ, và nội soi tầm soát nếu thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có người thân từng mắc ung thư đường tiêu hoá.