Đau khớp mu tháng cuối thai kỳ: vì sao nặng lên và mẹ bầu xoay xở thế nào

Tháng cuối thai kỳ là quãng cơn đau vùng xương mu trở nên rõ nhất và cũng khó chịu nhất. Nhiều mẹ bầu mô tả cảm giác như có vật nặng đè xuống ngay giữa vùng chậu, mỗi bước đi đều phải cân nhắc, và trở mình trên giường lúc nửa đêm trở thành cực hình.

Đây là hệ quả của một loạt thay đổi dồn lại cùng lúc ở giai đoạn cuối. Biết rõ chúng giúp mẹ chọn đúng cách xoay xở, và quan trọng không kém, phân biệt được cơn đau này với những dấu hiệu báo sắp sinh.

Vì sao cơn đau nặng lên ở tháng cuối?

Em bé lọt xuống thấp trong khung chậu

Ở những tuần cuối, thai thường quay đầu và tụt xuống vị trí thấp hơn để chuẩn bị cho cuộc sinh. Khi đó phần đầu thai nằm ngay sát vùng chậu, đè trực tiếp lên khớp mu và các mô xung quanh. Đây là lý do vì sao nhiều mẹ thấy cơn đau đổi tính chất hẳn so với những tháng trước, kèm cảm giác nặng trì và mót tiểu nhiều hơn.

Tải trọng đạt mức lớn nhất

Cân nặng của thai, nước ối và tử cung ở tháng cuối là cao nhất cả thai kỳ, trong khi hệ dây chằng vùng chậu vẫn đang ở trạng thái mềm và lỏng do tác động của hormone thai kỳ. Khớp mu vì thế vừa chịu tải nặng nhất vừa kém ổn định nhất.

Nhu cầu canxi tăng cao

Giai đoạn cuối là lúc khung xương của em bé hoàn thiện, nhu cầu canxi của mẹ tăng lên rõ rệt. Nếu chế độ ăn và việc bổ sung không theo kịp, mẹ dễ thấy đau mỏi xương khớp nói chung, trong đó có vùng xương mu.

Mang thai nhiều lần

Ở những lần sinh sau, thành bụng và hệ nâng đỡ vùng chậu đã giãn từ lần trước nên thai có xu hướng nằm thấp hơn và sớm hơn. Đó là lý do nhiều mẹ nói lần này đau sớm và đau nhiều hơn lần trước.

Vận động quá mức

Tâm lý "tranh thủ làm nốt trước khi sinh" khiến không ít mẹ đi lại, dọn dẹp, sắm sửa liên tục đúng vào giai đoạn khung chậu chịu tải nặng nhất. Cơn đau bùng lên sau những ngày như vậy là chuyện rất thường gặp.

Biểu hiện thường thấy

• Đau cùng lúc ở nhiều vị trí: giữa vùng xương mu, hai bên hông, thắt lưng, có khi nhói và nóng rát ở mặt sau chân.
• Đi lại nặng nề rõ rệt — bước ra khỏi giường, leo cầu thang, đứng lên từ ghế thấp đều khó và đau.
• Cơn đau tăng về đêm cả về tần suất lẫn cường độ, làm giấc ngủ đứt quãng.
• Đau lan xuống dọc chân, có khi tới đầu gối, mắt cá và bàn chân.
• Cảm giác vùng chậu lỏng lẻo, không vững khi dồn trọng lượng lên một chân.

Phân biệt với dấu hiệu chuyển dạ

Đây là điều mẹ bầu tháng cuối cần nắm rõ nhất, vì hai tình trạng dễ lẫn vào nhau:

• Đau khớp mu liên quan tới tư thế và vận động. Nó tăng khi đi lại, đổi tư thế, dạng chân; giảm khi nằm nghỉ ở tư thế thoải mái. Cơn đau không theo chu kỳ.
• Cơn co chuyển dạ đến thành từng cơn có nhịp, khoảng cách giữa các cơn ngắn dần và cường độ mạnh dần, kèm cảm giác bụng gò cứng lên rồi mềm ra. Nghỉ ngơi hay đổi tư thế không làm nó biến mất.
• Các dấu hiệu đi kèm cần chú ý: ra nhầy hồng âm đạo, vỡ ối hoặc rỉ nước ối, ra máu. Đây là lúc phải tới bệnh viện, bất kể mức độ đau khớp mu thế nào.

Nếu không chắc chắn, nguyên tắc an toàn là đi khám. Ở tháng cuối, không ai trách mẹ vì đến bệnh viện sớm cả.

Xoay xở trong sinh hoạt hằng ngày

Mẹ bầu không tự dùng thuốc giảm đau; mọi thuốc và cả thực phẩm bổ sung đều phải hỏi bác sĩ sản khoa. Những biện pháp không dùng thuốc nên áp dụng:

Tư thế nằm

Nằm nghiêng sang trái là tư thế được khuyến khích ở giai đoạn cuối vì thuận lợi cho tuần hoàn. Kẹp một chiếc gối giữa hai đầu gối để giữ khung chậu cân đối, kê thêm gối mỏng đỡ bụng và một gối nhỏ chèn thắt lưng. Khi muốn xoay người, hãy khép hai gối lại rồi xoay cả thân một lượt thay vì vặn eo.

Tư thế ngồi và đứng

Ngồi tựa lưng thẳng vào ghế có điểm tựa, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, không vắt chéo chân. Chọn ghế đủ cao để đầu gối không cao hơn hông. Khi phải đứng, đừng đứng yên một chỗ quá lâu và tránh dồn trọng lượng lên một bên; đổi chân trụ nhẹ nhàng theo từng lúc.

Đi lại

Giữ lưng thẳng, bước ngắn và đều, không sải chân dài. Bỏ hẳn giày cao gót, chọn giày đế bằng bám sàn tốt. Dùng đai nâng bụng dành cho thai phụ khi phải đi lại nhiều để san bớt tải trọng khỏi vùng chậu.

Nghỉ ngơi và vận động nhẹ

Ngủ đủ và đúng giờ, sắp xếp lại công việc để có quãng nghỉ giữa ngày. Song song đó vẫn duy trì vận động nhẹ như đi dạo quãng ngắn, các bài tập thở và bài tập sàn chậu theo hướng dẫn của chuyên viên — nằm bất động cả ngày làm cơ nâng đỡ yếu đi và cơn đau nặng thêm.

Dinh dưỡng

Ăn đa dạng, ưu tiên thực phẩm giàu canxi và uống đủ nước. Việc bổ sung canxi hay vitamin dạng viên chỉ thực hiện theo chỉ định trong khám thai, không tự mua theo lời mách.

Khi nào phải tới bệnh viện ngay?

• Vỡ ối, rỉ ối hoặc ra máu âm đạo.
• Cơn co tử cung đều đặn, ngày càng dày và mạnh.
• Đau tới mức không thể đứng dậy hay bước đi.
• Thai máy giảm rõ so với thường ngày.
• Sốt, ớn lạnh, tiểu buốt hoặc tiểu ra máu.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt và tay tăng nhanh.

Ngoài các tình huống trên, mẹ vẫn nên chủ động nói với bác sĩ về mức độ đau và mức độ hạn chế đi lại của mình trong mỗi lần khám thai cuối kỳ, để bác sĩ có đủ thông tin khi lập kế hoạch cho cuộc sinh.