Đau khớp mu trong thai kỳ: cơ chế, cách giảm khó chịu và mốc cần đi khám

Rất nhiều mẹ bầu mô tả cùng một cảm giác: một điểm đau nằm ngay giữa, thấp hơn bụng dưới, đau nhói lên mỗi lần trở mình trên giường hay bước lên bậc thang. Đó thường là biểu hiện của tình trạng khớp mu bị giãn và kích thích trong thai kỳ — một vấn đề phổ biến, gây khó chịu nhiều nhưng thường không đe doạ thai nhi.

Hiểu đúng cơ chế giúp mẹ bầu bớt lo và quan trọng hơn, biết cách xoay xở trong sinh hoạt hằng ngày để không làm cơn đau nặng thêm.

Vì sao thai kỳ lại làm khớp mu đau?

Dây chằng vùng chậu mềm đi do hormone relaxin

Khi có thai, cơ thể tiết ra hormone relaxin để làm mềm và giãn hệ dây chằng quanh khung chậu, chuẩn bị cho việc em bé đi qua đường sinh. Đây là quá trình cần thiết, nhưng cái giá đi kèm là khớp mu trở nên lỏng lẻo hơn bình thường. Một khớp vốn gần như bất động nay lại xê dịch nhẹ mỗi khi mẹ đổi tư thế, và chính chuyển động nhỏ đó gây đau.

Tử cung lớn dần đè lên khung chậu

Thai nhi và tử cung tăng kích thước theo tuần tuổi, dồn tải trọng ngày một lớn xuống sàn chậu và vùng khớp mu. Áp lực này cũng có thể chèn ép các cơ và dây thần kinh quanh vùng chậu, tạo cảm giác đau lan chứ không chỉ đau tại chỗ.

Trọng tâm cơ thể dịch chuyển

Bụng lớn kéo trọng tâm ra trước, buộc mẹ bầu ngả người về sau để giữ thăng bằng. Tư thế bù trừ này làm cột sống thắt lưng ưỡn hơn và khung chậu nghiêng đi, khiến lực phân bố không đều lên hai nửa vòng chậu.

Các yếu tố cộng thêm

• Tăng cân trong thai kỳ nhiều hơn mức khuyến nghị.
• Từng bị chấn thương vùng chậu hoặc từng đau khớp mu ở lần mang thai trước.
• Hai nửa khung chậu chuyển động không đều nhau, làm khớp mu mất cân bằng.
• Công việc phải đứng lâu, đi lại nhiều hoặc bê vác.

Mẹ bầu cảm nhận thế nào?

• Đau tại vùng xương mu — điểm đau nằm giữa, ngay dưới bụng dưới, có thể âm ỉ hoặc buốt lên từng đợt.
• Đau lan — sang bẹn, mặt trong đùi, vùng hông hoặc thắt lưng, do các cấu trúc quanh vòng chậu liên hệ với nhau.
• Đau tăng khi di chuyển — rõ nhất khi đi bộ, leo cầu thang, bước dài, đứng lên khỏi ghế thấp hoặc dạng rộng hai chân.
• Khó xoay trở khi nằm — nhiều mẹ nói cơn đau lúc trở mình giữa đêm là khó chịu nhất, khiến giấc ngủ bị đứt quãng.
• Tiếng lục cục vùng khớp mu khi thay đổi tư thế.

Ba câu hỏi mẹ bầu hay hỏi nhất

Đau khớp mu có ảnh hưởng tới em bé không?

Bản thân tình trạng giãn khớp mu là hệ quả của thay đổi sinh lý trong thai kỳ và thường không tác động trực tiếp lên sự phát triển của thai. Điều cần chú ý là cơn đau làm mẹ mất ngủ, ngại vận động và căng thẳng kéo dài — những yếu tố này mới ảnh hưởng gián tiếp tới sức khoẻ chung của mẹ. Vì vậy đừng cố chịu đựng mà hãy nói với bác sĩ sản khoa trong lần khám thai gần nhất.

Đau nhiều thì có sinh thường được không?

Đây là quyết định của bác sĩ sản khoa dựa trên nhiều yếu tố, không chỉ dựa vào mức độ đau khớp mu. Điều mẹ nên làm là mô tả rõ mức độ hạn chế vận động của mình để bác sĩ có đủ dữ kiện khi lập kế hoạch cho cuộc sinh.

Sau sinh có hết không?

Khi nồng độ hormone thai kỳ trở về bình thường, dây chằng dần lấy lại độ chắc và phần lớn trường hợp cải thiện rõ trong những tuần đầu sau sinh. Một số mẹ cần thời gian dài hơn và cần tập phục hồi có hướng dẫn.

Cách giảm khó chịu không dùng thuốc

Mẹ bầu không nên tự mua bất kỳ thuốc giảm đau nào để uống. Mọi loại thuốc trong thai kỳ đều phải do bác sĩ sản khoa cân nhắc và chỉ định. Những biện pháp dưới đây an toàn và nên áp dụng trước:

• Giữ hai chân gần nhau khi đổi tư thế. Khép gối lại rồi mới xoay người ngồi dậy; lên xuống xe thì đưa cả hai chân cùng lúc; mặc quần thì ngồi xuống mặc thay vì đứng một chân.
• Tránh các động tác làm căng khớp mu — đứng dang rộng hai chân, đứng yên quá lâu, đi bộ đường dài, leo nhiều cầu thang, mang vác nặng, đi giày cao gót.
• Dùng đai nâng bụng dành cho thai phụ để san bớt tải trọng khỏi vùng chậu. Nên hỏi bác sĩ hoặc nhân viên y tế về loại đai và cách đeo đúng.
• Nằm nghiêng khi ngủ, kẹp gối giữa hai đầu gối để giữ khung chậu cân đối; có thể kê thêm một gối mỏng đỡ bụng.
• Vận động nhẹ đều đặn thay vì nằm bất động — đi bộ quãng ngắn, các bài tập sàn chậu và bài tập thở do chuyên viên hướng dẫn giúp nhóm cơ nâng đỡ vòng chậu khoẻ hơn.
• Chườm ấm vùng thắt lưng và hông ở mức ấm dễ chịu, không chườm nóng lên bụng.
• Massage vùng chậu và hông có thể giúp giảm căng cơ, nhưng chỉ nên thực hiện bởi người có chuyên môn về massage thai kỳ và sau khi đã hỏi ý kiến bác sĩ.
• Ăn đủ chất, chú ý canxi và vitamin D theo hướng dẫn khám thai; không tự ý bổ sung liều cao.

Khi nào cần đi khám ngay?

Hãy tới cơ sở sản khoa không trì hoãn nếu mẹ bầu gặp một trong các tình huống sau:

• Đau tới mức không tự đi lại, không tự trở mình hay không đứng dậy được.
• Ra máu âm đạo, ra dịch bất thường hoặc rỉ ối.
• Có cơn co tử cung đều đặn, đau bụng từng cơn tăng dần khi chưa đủ tháng.
• Sốt, ớn lạnh, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu đục — gợi ý nhiễm khuẩn tiết niệu chứ không đơn thuần là đau khớp mu.
• Tê bì hoặc yếu hai chân, mất cảm giác vùng tầng sinh môn.
• Thai máy ít hơn hẳn thường ngày.

Ngay cả khi không có dấu hiệu nào ở trên, mẹ vẫn nên chủ động nhắc bác sĩ về cơn đau trong lần khám thai định kỳ. Được đánh giá sớm thì việc hướng dẫn tư thế và tập luyện sẽ hiệu quả hơn nhiều so với để cơn đau kéo dài tới tận tháng cuối.