Đau xương quai xanh bên trái không do va chạm: những nguyên nhân cần loại trừ

Khi xương quai xanh bên trái đau sau một cú ngã hay va chạm, nguyên nhân thường khá rõ ràng. Khó xử hơn nhiều là trường hợp cơn đau tự xuất hiện: không ngã, không va đập, không tập nặng, nhưng vùng dưới cổ bên trái cứ nhức âm ỉ nhiều ngày.

Với kiểu đau này, việc quan trọng nhất là xác định cơn đau sinh ra ngay tại xương và khớp hay chỉ là nơi cơn đau được cảm nhận, còn nguồn gốc nằm ở chỗ khác. Vùng vai và nền cổ bên trái là một trong những nơi hay nhận đau lan chiếu nhất trên cơ thể.

Người bệnh thường mô tả thế nào?

• Đau âm ỉ hoặc buốt, lan từ xương quai xanh sang vai, lên cổ, đôi khi xuống cánh tay.
• Vùng đau sưng nhẹ, đỏ, chạm vào thấy nhạy cảm rõ rệt.
• Xoay vai, giơ tay lên cao hoặc vươn người lấy đồ đều khó khăn.
• Giảm sức trong các việc thường ngày: nâng vật nặng, ngoảnh đầu, cử động tay.
• Nghe tiếng lục cục hoặc tiếng "rắc" khi chuyển động vai.

Nhóm 1 - Nguyên nhân tại chỗ, ở chính xương và khớp

Viêm khớp ức - đòn

Khớp nhỏ nối đầu trong xương đòn với xương ức là điểm rất hay bị viêm. Đau khu trú ngay tại chỗ nhô lên dưới nền cổ, ấn vào đau tăng, đôi khi sưng nhẹ. Cần lưu ý viêm ở vị trí này đôi khi liên quan tới bệnh lý toàn thân chứ không đơn thuần do quá tải.

Thoái hoá cơ, gân và khớp vai

Theo tuổi tác, khả năng tái tạo của sụn giảm, dịch khớp tiết ít đi, gân quanh vai mất dần độ đàn hồi. Hệ quả là khớp khô, cứng và dễ đau kể cả khi không có tác động mạnh. Những chấn thương cũ tích luỹ từ nhiều năm trước cũng biểu hiện thành đau ở giai đoạn này.

Quá tải tư thế kéo dài

Ngồi máy tính gù lưng, đầu chúi ra trước, vai cuộn vào trong nhiều giờ mỗi ngày làm nhóm cơ vùng nền cổ và xương đòn co rút liên tục. Đây là nguyên nhân âm thầm nhưng rất phổ biến ở dân văn phòng, và cũng là nguyên nhân dễ khắc phục nhất.

Nhóm 2 - Đau lan chiếu từ cột sống cổ

Các rễ thần kinh vùng cổ chi phối cảm giác cho nền cổ, vai và cánh tay. Khi đĩa đệm thoát vị hoặc gai xương chèn vào rễ, người bệnh cảm thấy đau ở vùng xương quai xanh và vai dù bản thân khớp vai hoàn toàn bình thường.

Dấu hiệu gợi ý nhóm này: đau chạy thành dải xuống cánh tay, kèm tê bì hoặc châm chích ở bàn tay, đau tăng khi ngửa cổ hoặc nghiêng đầu về bên đau, và ấn trực tiếp vào xương quai xanh lại không làm đau tăng nhiều.

Nhóm 3 - Đau lan chiếu từ trong lồng ngực

Đây là nhóm ít gặp hơn nhưng bắt buộc phải nghĩ tới, đặc biệt với bên trái. Một số vấn đề ở tim, màng phổi, cơ hoành hoặc phần trên ổ bụng có thể biểu hiện thành đau ở vùng vai và nền cổ bên trái, do các cấu trúc này chia sẻ đường dẫn truyền thần kinh với vùng vai.

Điểm nhận diện quan trọng: cơn đau không thay đổi theo cử động tay, không có điểm ấn đau khu trú, nhưng lại liên quan tới gắng sức, tới nhịp thở hoặc tới bữa ăn.

Ba câu hỏi tự phân biệt trước khi đi khám

1. Đau có thay đổi khi bạn cử động tay và vai không? Có - nghiêng về nguyên nhân cơ xương khớp tại chỗ. Không - cần nghĩ tới lan chiếu.
2. Ấn thẳng vào chỗ đau có làm đau tăng rõ không? Có - tổn thương nhiều khả năng nằm ngay dưới ngón tay bạn.
3. Đau có kèm tê tay, khó thở, hồi hộp hay vã mồ hôi không? Có - cần đi khám sớm, không tự xử trí tại nhà.

Dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay

• Đau vai trái hoặc nền cổ trái kèm đau thắt ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn.
• Đau xuất hiện khi gắng sức và giảm khi nghỉ, lặp lại nhiều lần.
• Sưng nóng đỏ vùng xương đòn kèm sốt cao.
• Yếu liệt tay tăng dần, mất cảm giác rõ rệt.

Thăm khám và chăm sóc

Tuỳ hướng nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang vùng vai và cột sống cổ, siêu âm phần mềm quanh khớp, điện tim hoặc các thăm dò chuyên sâu hơn. Việc tự đoán bệnh rồi mua thuốc giảm đau về uống dài ngày chỉ làm chậm chẩn đoán.

Trong khi chờ khám, hãy giữ vai được nghỉ hợp lý, tránh mang vác lệch bên trái, chỉnh lại độ cao màn hình và ghế ngồi, tập vài động tác kéo giãn cơ ngực và cơ cổ nhẹ nhàng. Ăn đủ canxi, vitamin D cùng rau củ quả giàu chất chống oxy hoá hỗ trợ tốt cho quá trình phục hồi, nhưng không thay thế được việc tìm ra nguyên nhân.