Đau xương ức bên trái: phân biệt với cơn đau tim và những gì phải làm ngay

Trong tất cả các vị trí đau ngực, bên trái xương ức là vị trí khiến người bệnh lo lắng nhất, và sự lo lắng đó có cơ sở: tim nằm lệch sang trái, ngay sau phần dưới xương ức. Đa số cơn đau ở đây không phải do tim, nhưng cái giá của việc bỏ sót một cơn đau tim lại quá lớn để chấp nhận.

Vì vậy nguyên tắc với vùng này là ngược với thói quen thông thường: thay vì tìm lý do để yên tâm, hãy chủ động loại trừ nguyên nhân nguy hiểm trước.

Cơn đau do tim trông như thế nào?

Đau ngực do thiếu máu cơ tim có một số nét khá đặc trưng, dù không phải trường hợp nào cũng đủ cả:

• Cảm giác đè nặng, siết chặt, bóp nghẹt hoặc như có vật nặng đặt lên ngực, hơn là đau nhói.
• Vùng đau rộng, người bệnh thường đặt cả nắm tay lên giữa ngực để mô tả.
• Lan lên vai trái, mặt trong cánh tay trái, lên cổ, hàm dưới hoặc ra sau lưng.
• Khởi phát khi gắng sức, leo cầu thang, xúc động mạnh hoặc gặp lạnh đột ngột.
• Đỡ dần khi ngồi nghỉ - trong cơn đau thắt ngực ổn định.
• Không thay đổi khi bạn ấn tay vào thành ngực hay đổi tư thế.
• Đi kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở, buồn nôn hoặc choáng váng.

Ngược lại, đau có nguồn gốc thành ngực thường nhói và khu trú, tái hiện được khi ấn đúng điểm, thay đổi theo nhịp thở và tư thế, kéo dài hàng giờ đến hàng ngày với cường độ lên xuống thất thường.

Các bệnh tim mạch gây đau xương ức bên trái

Đau thắt ngực

Xảy ra khi động mạch vành bị hẹp làm cơ tim không nhận đủ máu vào lúc nhu cầu tăng lên. Thể ổn định có tính lặp lại: cùng một mức gắng sức thì cơn đau xuất hiện, nghỉ thì hết. Thể không ổn định nguy hiểm hơn nhiều - cơn đau xuất hiện cả khi nghỉ, mạnh hơn, kéo dài hơn hoặc mới xuất hiện lần đầu, và cần được xử trí như một cấp cứu.

Nhồi máu cơ tim

Một nhánh động mạch vành bị tắc hoàn toàn, vùng cơ tim phía sau chỗ tắc không còn được nuôi dưỡng và bắt đầu hoại tử. Cơn đau dữ dội, kéo dài, không giảm khi nghỉ, kèm vã mồ hôi, khó thở, nôn hoặc choáng. Mỗi phút chậm trễ là thêm một phần cơ tim mất đi vĩnh viễn, nên đây là tình huống phải gọi cấp cứu ngay lập tức.

Viêm màng ngoài tim và viêm cơ tim

Thường gặp sau một đợt nhiễm virus. Đau vùng ngực trái kiểu nhói, đặc điểm gợi ý là đau tăng khi nằm ngửa và khi hít sâu, giảm khi ngồi cúi người ra trước. Có thể kèm sốt, mệt nhiều và hồi hộp.

Rối loạn nhịp tim

Cảm giác hẫng hụt, tim đập dồn hoặc bỏ nhịp, đôi khi kèm tức ngực, chóng mặt và gần ngất. Cần được ghi lại bằng điện tâm đồ đúng lúc đang có triệu chứng.

Yếu tố nguy cơ làm cơn đau đáng ngại hơn

Cùng một kiểu đau, mức độ cảnh giác phải khác nhau tuỳ người. Hãy hạ thấp ngưỡng đi khám nếu bạn có: tuổi trung niên trở lên, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá, thừa cân béo phì, ít vận động, bệnh thận mạn, hoặc có người thân trực hệ mắc bệnh mạch vành sớm.

Cũng cần biết rằng triệu chứng có thể rất không điển hình ở phụ nữ, người cao tuổi và người đái tháo đường lâu năm. Ở những nhóm này, biểu hiện nổi bật đôi khi chỉ là khó thở khi gắng sức, mệt lả bất thường, buồn nôn, đau vùng trên rốn hoặc đau hàm, mà đau ngực lại rất mờ nhạt.

Những nguyên nhân không do tim

• Tiêu hoá: trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày, co thắt thực quản gây nóng rát sau xương ức, ợ chua, đau liên quan bữa ăn và tư thế nằm.
• Phổi và màng phổi: viêm phổi, viêm màng phổi kèm sốt và ho; tràn khí màng phổi gây đau nhói đột ngột kèm khó thở; tắc động mạch phổi gây đau ngực và khó thở cấp, có thể ho ra máu - hai tình huống sau là cấp cứu.
• Thành ngực: căng cơ sau tập luyện, chấn thương, viêm khớp sụn sườn, đau dây thần kinh liên sườn, zona thần kinh.
• Tâm lý: lo âu và cơn hoảng sợ gây tức ngực, hồi hộp, tê tay và hụt hơi; tuy vậy đây luôn là chẩn đoán sau cùng, khi đã loại trừ nguyên nhân thực thể.

Dấu hiệu phải gọi cấp cứu ngay

• Đau ngực dữ dội hoặc đè nặng kéo dài trên 15 phút mà không giảm khi nghỉ ngơi.
• Đau lan lên cánh tay, vai, cổ, hàm hoặc ra sau lưng.
• Kèm khó thở hoặc thở nhanh nông.
• Kèm vã mồ hôi lạnh, da tái, buồn nôn hoặc nôn.
• Kèm tim đập nhanh, loạn nhịp, choáng váng hoặc ngất.
• Đau ngực khởi phát đột ngột kèm ho ra máu.

Mốc trên 15 phút là ngưỡng cảnh báo mang tính tham khảo. Không cần chờ đủ thời gian đó nếu cơn đau dữ dội hoặc có bất kỳ dấu hiệu đi kèm nào ở trên - hãy gọi cấp cứu ngay.

Làm gì trong lúc chờ xe cấp cứu

• Dừng ngay mọi hoạt động, ngồi hoặc nửa nằm ở tư thế thấy dễ thở nhất.
• Nới lỏng cổ áo, thắt lưng, mở cửa cho thoáng khí.
• Không để người bệnh ở một mình, không để tự đi lại.
• Không tự lái xe đến bệnh viện.
• Nếu đã được bác sĩ kê sẵn thuốc dùng khi lên cơn đau ngực, dùng đúng như đã dặn. Không dùng thuốc của người khác.
• Ghi lại giờ cơn đau bắt đầu và các triệu chứng đi kèm để báo cho nhân viên y tế.

Bác sĩ sẽ làm gì để tìm nguyên nhân

Việc đầu tiên thường là đo điện tâm đồ, kèm hỏi bệnh sử và khám lâm sàng. Tuỳ hướng nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm men tim, chụp X-quang ngực, siêu âm tim, chụp cắt lớp vi tính lồng ngực, chụp động mạch vành hoặc nội soi dạ dày thực quản. Với đau ngực liên quan gắng sức, các nghiệm pháp gắng sức cũng thường được sử dụng.

Một cơn đau ngực đã được khám và loại trừ nguyên nhân nguy hiểm giúp bạn yên tâm thật sự, thay vì tự trấn an mỗi lần triệu chứng quay lại.