Gan nhiễm mỡ uống thuốc gì? Câu trả lời trung thực và những sai lầm hay gặp

"Gan nhiễm mỡ uống thuốc gì" là câu hỏi được tìm nhiều nhất về căn bệnh này. Câu trả lời trung thực có thể gây hụt hẫng: hiện chưa có thuốc đặc trị riêng cho gan nhiễm mỡ.

Nhưng đó không phải là tin xấu như nhiều người nghĩ, vì gan nhiễm mỡ lại là bệnh mà người bệnh tự tác động được nhiều nhất — chỉ là qua một con đường khác, không phải qua viên thuốc.

Vì sao chưa có thuốc đặc trị?

Mỡ tích trong gan là hệ quả của một quá trình chuyển hoá bị lệch: ăn thừa năng lượng, ít vận động, rối loạn lipid máu, kháng insulin, hoặc tổn thương do rượu. Không có một viên thuốc nào đảo ngược được cả chuỗi đó.

Vì vậy, cách tiếp cận thực tế là: xử lý các nguyên nhân đứng phía sau, và dùng thuốc để hỗ trợ những phần cần hỗ trợ.

Bác sĩ thường dùng những nhóm thuốc nào?

Dưới đây là mô tả theo nhóm. Bài viết chủ ý không nêu tên thuốc và không nêu liều — toàn bộ nhóm này đều cần kê đơn hoặc tư vấn chuyên môn.

Nhóm điều chỉnh rối loạn lipid máu

Dùng khi người bệnh có mỡ máu cao đi kèm. Giảm được lượng mỡ lưu hành trong máu sẽ hạn chế mỡ tiếp tục tích vào gan.

Nhóm kiểm soát đường huyết

Dùng cho người có đái tháo đường hoặc tình trạng kháng insulin. Kiểm soát tốt đường huyết giúp hạn chế việc gan chuyển đường dư thừa thành mỡ.

Nhóm bảo vệ tế bào gan, hỗ trợ hạ men gan

Gồm các hoạt chất chiết xuất từ thảo dược và một số acid amin có vai trò hỗ trợ chức năng gan, giúp gan xử lý các sản phẩm chuyển hoá. Nhóm này mang tính hỗ trợ, không thay thế được việc điều trị nguyên nhân.

Nhóm vitamin chống oxy hoá

Một số vitamin được nhắc tới nhờ đặc tính chống oxy hoá, giúp giảm tổn thương tế bào gan. Cần lưu ý: vitamin dùng liều cao kéo dài không phải là vô hại, và liều dùng phải theo chỉ định — đây chính là chỗ nhiều người tự làm hại mình.

Còn các bài thuốc và thảo dược?

Trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian, một số vị được dùng với mục đích hỗ trợ chức năng gan: nhân trần, atisô, cây kế sữa, râu ngô, lá sen, diệp hạ châu, khổ qua… Chúng thường được mô tả là mát gan, lợi tiểu, hỗ trợ giảm mỡ và chống oxy hoá.

Ba điều cần nói rõ:

• Tác dụng đến chậm và mức độ thay đổi tuỳ từng người.
• "Thảo dược" không đồng nghĩa với "vô hại". Mọi hoạt chất đều phải qua gan để chuyển hoá. Uống nhiều loại nước lá cùng lúc, uống thay nước lọc hằng ngày, hoặc dùng kéo dài không kiểm soát đều có thể làm tăng gánh nặng cho lá gan đang tổn thương.
• Có thể tương tác với thuốc tây đang dùng — nhất là thuốc hạ mỡ máu và thuốc tiểu đường.

Nếu muốn dùng, hãy nói với bác sĩ những gì bạn định dùng, thay vì dùng song song mà không ai biết.

Bốn sai lầm hay gặp

1. Mua thuốc bổ gan thay cho việc đi khám

Uống một hộp viên bổ gan cho yên tâm mà không kiểm tra men gan, mỡ máu, đường huyết là cách bỏ lỡ đúng những thứ cần xử lý.

2. Uống chồng nhiều loại cùng lúc

Vài loại viên bổ gan, thêm mấy loại nước lá, cộng với thuốc đang điều trị bệnh khác — tổng gánh nặng chuyển hoá dồn hết lên gan.

3. Kỳ vọng thuốc thay được lối sống

Đây là sai lầm phổ biến nhất. Không có thuốc nào bù được cho việc tiếp tục uống rượu, tiếp tục ăn nhiều dầu mỡ và không vận động.

4. Tự tăng liều hoặc tự đổi thuốc

Với thuốc hạ mỡ máu và thuốc tiểu đường, việc tự điều chỉnh có thể gây hại nhanh hơn chính bệnh gan nhiễm mỡ.

Việc hiệu quả nhất lại không phải là thuốc

Với gan nhiễm mỡ, những can thiệp có hiệu quả rõ ràng nhất vẫn là:

• Giảm cân từ từ nếu đang thừa cân.
• Vận động đều đặn.
• Ăn ít chất béo bão hoà và đường tinh luyện, tăng rau xanh và chất xơ.
• Bỏ rượu bia.
• Kiểm soát tốt bệnh nền và tái khám đúng hẹn.

Nguyên tắc an toàn khi dùng bất kỳ thuốc nào

• Hỏi bác sĩ trước, dù là thuốc tây, thuốc đông y hay thực phẩm chức năng — vì tình trạng gan của mỗi người khác nhau.
• Không tự mua và không tự đổi liều.
• Luôn đi kèm chế độ ăn và vận động; thuốc chỉ hỗ trợ phần còn lại.
• Mang danh sách mọi thứ đang uống tới cho bác sĩ hoặc dược sĩ xem mỗi lần tái khám.