Ung thư tuyến nước bọt: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Ung thư tuyến nước bọt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị hiệu quả

 

Khối u tuyến nước bọt là loại khối u hiếm gặp có nguồn gốc từ các tế bào tuyến nước bọt. Khối u tuyến nước bọt có thể bắt đầu ở bất kỳ tuyến nước bọt nào trong miệng, cổ hoặc cổ họng của người bệnh. Hầu hết các khối u tuyến nước bọt là lành tính và xảy ra ở tuyến nước bọt mang tai. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về ung thư tuyến nước bọt, bao gồm nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa.

Ung thư tuyến nước bọt là gì?

Ung thư tuyến nước bọt là tình trạng các khối u ác tính xuất hiện ở các vùng thuộc đầu cổ. Các khối u có thể được bắt gặp ở những vị trí: Lưỡi, phần dưới hàm, mang tai, niêm mạc đường hô hấp,…

Các khối u tuyến nước bọt là một nhóm hiếm gặp của các mô học phức tạp, không đồng nhất nằm ở tuyến mang tai, tuyến dưới hàm, tuyến dưới lưỡi và các tuyến nước bọt nhỏ của đường tiêu hóa.

Các loại u tuyến nước bọt

Các loại u tuyến nước bọt có thể là lành tính hoặc ác tính. Một số loại u tuyến nước bọt lành tính sau nhiều năm cũng có thể tiến triển thành ác tính.

▪️ U tuyến nước bọt lành tính: Các khối u tuyến nước bọt lành tính sẽ không lan sang các bộ phận khác của cơ thể và không đe dọa đến tính mạng của con người. Các khối u lành tính hầu như có thể được chữa khỏi bằng phẫu thuật. Trường hợp hiếm có thể tiến triển thành ung thư nếu không được điều trị trong thời gian dài hoặc nếu chúng không được loại bỏ hoàn toàn và phát triển trở lại.

▪️ U tuyến nước bọt ác tính: Các khối u ác tính khác ít gặp hơn và đặc trưng là phát triển nhanh hoặc chảy nước bọt đột ngột. U thường cứng, dạng nốt và có thể dính vào tổ chức xung quanh, thường khó xác định ranh giới. Thậm chí da hoặc niêm mạc phủ vùng u có thể bị loét, hoặc tổ chức xung quanh bị xâm lấn. Tỷ lệ mắc khối u ác tính cao nhất ở độ tuổi từ 40 đến 60, và triệu chứng gồm đau dữ dội, và, thường thì, liệt thần kinh mặt. Bệnh có xu hướng xâm lấn thần kinh ngoại vi và lan rộng, thậm chí vài centimet xung quanh khối u.

Nguyên nhân ung thư tuyến nước bọt

Hiện nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra được nguyên nhân chính xác gây ra khối u tuyến nước bọt. Tuy nhiên, vẫn có một vài yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh dưới đây:

Môi trường ô nhiễm

Môi trường làm việc ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe con người. Việc tiếp xúc với khói bụi ô nhiễm gia tăng nguy cơ ung thư tuyến nước bọt. Đặc biệt những công nhân thường làm trong các môi trường như mỏ than, sắt, nhựa đường… bệnh ung thư tuyến nước bọt lại càng tăng.

Sử dụng đồ uống có cồn thường xuyên

Rượu bia là một trong những tác nhân chính dẫn đến ung thư tuyến nước bọt. Do vậy, một số nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ nam giới mắc ung thư tuyến nước bọt cao hơn so với nữ giới.

Ảnh hưởng của tia bức xạ

Tiếp xúc trực tiếp với tia bức xạ là yếu tố gây nguy cơ ung thư tuyến nước bọt và các loại ung thư khác. Các tia bức xạ thường có trong tia nắng mặt trời. Do đó nên hạn chế tối đa đi ra ngoài trời nắng vào khoảng từ 10h trưa đến 3h chiều.

Thói quen sinh hoạt

Chế độ ăn uống không phù hợp, nạp vào cơ thể thức ăn chưa được chế biến chín, bị lên nấm mốc ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ dẫn đến ung thư tuyến nước bọt.

Hút thuốc lá

Trong thuốc lá chứa chất nicotin với hàm lượng cao, điều này không những ảnh hưởng đến phổi mà còn gây hại đến tuyến nước bọt.

Triệu chứng ung thư tuyến nước bọt

https://ruybangtim.com/wp-content/uploads/2020/06/Hinh-2.png

 

Ở giai đoạn đầu bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, một số triệu chứng kéo dài dưới đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh ung thư tuyến nước bọt bao gồm:

▪️ Xuất hiện những cục hạch to ở vùng mang tai, vùng đầu cũng như một số khu vực khác như họng, mũi…

▪️ Nổi hạch cổ

▪️ Tuyến nước bọt bị đau, đau dai dẳng trong thời gian dài

▪️ Các khối u tuyến nước bọt nhỏ ở hầu họng hoặc thanh quản có thể gây khó nuốt, nuốt đau, tắc nghẽn đường thở, khàn giọng

▪️ Đầy vòm miệng, đầy hầu họng, cứng hàm, loét da bên trên hoặc lỗ rò ở khối u ác tính

Chẩn đoán ung thư tuyến nước bọt

Ngoài việc thăm khám lâm sàng, bác sĩ sẽ hỏi thăm tiền sử bệnh nhân. Sau đó, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết để chẩn đoán xác định bệnh. Dưới đây là một số phương pháp chẩn đoán ung thư tuyến nước bọt phổ biến hiện nay:

Siêu âm

Là phương pháp dùng để đánh giá các khối u lớn của tuyến nước bọt, đặc biệt là các tổn thương bề mặt tuyến mang tai. Nó có thể giúp phân biệt các khối rắn với các tập hợp nang và giúp hướng dẫn sinh thiết chọc kim nhỏ.

Sinh thiết

Bác sĩ dùng cây kim nhỏ để đưa vào vùng nghi ngờ có khối u hút các chất dịch hoặc tế bào, lấy mẫu tế bào đem đi sinh thiết dưới kính hiển vi. Phương pháp chẩn đoán này giúp bác sĩ phân biệt u lành tính hay ác tính.

Chụp CT, MRI

Các biện pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính (CT-scanner), cộng hưởng từ (MRI) hay X-quang giúp đánh giá mức độ lan rộng của khối u, thâm nhiễm xương và hạch to.

Sau đó, từ kết quả hình ảnh thu được, bác sĩ sẽ chẩn đoán giai đoạn bệnh và đưa ra phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân.

Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ

Ưu điểm của kỹ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn của siêu âm là phát hiện chính xác đến 98% bản chất của khối u (u lành tính hay u khác tính). Nhờ đó, bệnh nhân được phát hiện sớm, chẩn đoán kịp thời, việc điều trị sẽ dễ dàng hơn.

Điều trị ung thư tuyến nước bọt

Tùy thuộc vào tính chất cũng như diễn biến của u tuyến nước bọt, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Phẫu thuật

https://www.benhviendaihocykhoavinh.vn/wp-content/uploads/2020/03/IMG_20200303_173832_2-scaled.jpg

 

Đây là phương pháp điều trị chính cho ung thư tuyến nước bọt. Ung thư có thể cắt bỏ được hay không phụ thuộc phần lớn vào mức độ phát triển của nó trong các cấu trúc lân cận, nhưng nó cũng phụ thuộc vào kỹ năng và kinh nghiệm của bác sĩ phẫu thuật.

Trong hầu hết các trường hợp, ung thư và một số hoặc tất cả các tuyến nước bọt xung quanh sẽ được loại bỏ. Mô mềm gần đó cũng có thể được lấy ra. Mục tiêu là không có tế bào ung thư ở các cạnh bên của khối u được loại bỏ.

Xạ trị

Là phương pháp điều trị được sử dụng với trường hợp một số bệnh ung thư tuyến nước bọt không thể cắt bỏ bằng phẫu thuật vì kích thước hoặc vị trí của khối u hoặc nếu người bệnh không muốn phẫu thuật vì lý do cá nhân.

Nhược điểm là trong quá trình xạ trị, người bệnh thường không thể tránh khỏi các phản ứng xạ trị ảnh hướng đến các tế bào bình thường, các phản ứng xạ trị bao gồm: mệt mỏi, chóng mặt, mất cảm giác ngon miệng, buồn nôn, nôn mửa, miệng không có vị hoặc có vị chua, mất ngủ hoặc buồn ngủ…

Hóa trị

Đối với những người bị ung thư tuyến nước bọt, hóa trị thường được sử dụng khi ung thư đã di căn đến các cơ quan ở xa hoặc trong trường hợp không thể kiểm soát được bằng phẫu thuật và xạ trị. Hóa chất có chức năng thu nhỏ các khối u, nhưng nó không có khả năng chữa khỏi loại ung thư này.

Các bác sĩ cho hóa trị theo chu kỳ, với mỗi giai đoạn điều trị theo sau là một khoảng thời gian nghỉ ngơi để cho cơ thể có thời gian phục hồi. Chu kỳ hóa trị thường kéo dài khoảng 3 đến 4 tuần. Hóa trị có thể không được khuyến cáo cho những bệnh nhân có sức khỏe kém hay tuổi cao.

Biện pháp phòng ngừa ung thư tuyến nước bọt

Ung thư tuyến nước bọt là bệnh lý ác tính chưa có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Tuy nhiên, bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh thông qua việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ dưới đây:

▪️ Tránh tiếp xúc với các chất độc hại, nếu bắt buộc phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang và mặc đồ bảo hộ

▪️ Hạn chế tiếp xúc với tia bức xạ, tránh ra đường khi trời quá nắng

▪️ Không nên dùng điện thoại quá nhiều trong ngày, đặc biệt là để điện thoại xa cơ thể khi đi ngủ.

▪️ Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, nhiều rau xanh và hoa quả kết hợp với tập thể thao thường xuyên.

▪️ Kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng/lần để kịp thời phát hiện và điều trị bệnh sớm.

Kết luận

Trên đây là những thông tin cơ bản về ung thư tuyến nước bọt  từ nguyên nhân, triệu chứng đến phương pháp chẩn đoán và điều trị. Việc hiểu rõ về bệnh lý này sẽ giúp bạn tự tin hơn trong việc hỗ trợ bản thân hoặc người thân mình khi phải đối mặt với tình trạng này.

Để hạn chế nguy cơ mắc phải ung thư tuyến nước bọt, hãy duy trì một lối sống lành mạnh, kiểm tra sức khỏe định kỳ và hạn chế tiếp xúc với các chất gây ô nhiễm. Ngoài ra, quan trọng nhất là không nên chần chừ khi phát hiện bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến tuyến nước bọt, hãy đến ngay bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Hãy yêu thương và chăm sóc sức khỏe của bản thân và người thân mỗi ngày, bởi sức khỏe là vốn quý nhất để tận hưởng cuộc sống hạnh phúc và ý nghĩa!